Wat te doen, als blijkt dat je zus gelogen heeft over het volgen van een studie en het gesprek over de toekomst stilvalt. In de 2Doc documentaire Schijnstudent probeert Rachel Tonies te achterhalen, waarom haar zus gelogen heeft over het beëindigen van haar studie en waarom ze uiteindelijk zelfmoord heeft gepleegd. Om te kijken wat je als familielid kan doen met een persoon die met zichzelf in de knoop zit, heb ik afgelopen week een aantal praktijken van psychologen benaderd met het verzoek of ik samen met mijn “fictieve” zus langs kon komen om te praten over haar depressie en faalangst. Het resultaat was ronduit schokkend, zeker wanneer je beseft dat het voor de persoon in kwestie een hele stap is om met een professional in gesprek te gaan.

Allereerst, kreeg ik gemiddeld pas na vijf dagen antwoord. Bij acht van de tien praktijken begon de contactpersoon direct over de kosten, of deze wel of niet vergoed werden door de zorgverzekeraar. Over het algemeen was dit niet het geval en waren de kosten niet bepaald schappelijk. 390 euro voor een intakegesprek van 90 minuten en 190 euro voor iedere vervolgafspraak van een uur. Met een intakegesprek en iedere week een afspraak zit een patiënt in de eerste maand dus al op een bedrag van bijna 1200 euro. Vergelijkbaar met de maandlasten van een stevige hypotheek.

Na de financiële informatie toont het overgrote deel van de contactpersonen opnieuw een gebrek aan empathie door hun verbazing te uiten over mijn verzoek. Dat ik er de eerste keer bij wil zijn, vanwege sociale faalangst van mijn zus, is uiterst ongebruikelijk en waarschijnlijk niet mogelijk.

Bovenop de financiële en sociale afschrikmiddelen wordt de drempel voor een afspraak nogmaals verder verhoogt. De contactpersoon verlangt een verwijsbrief van de huisarts en geeft aan dat mijn zus ook zelf nog moet bellen om een vragenlijst door te nemen. En dan hebben we het nog niet eens gehad over de ellenlange wachtrijen.

Het gebrek aan empathie, de hoge kosten en de verstikkende bureaucratie zetten de patiënt absoluut niet centraal. Als we mensen in Nederland vroegtijdig willen helpen, voordat de persoon in kwestie geen andere uitweg meer kent dan de dood, kan niet anders geconcludeerd worden dan dat het systeem drastisch op de schop moet.