“Mensen wisselen graag van heerser, omdat ze geloven dat ze het dan beter krijgen.” 

Een tijdloos inzicht dat Machiavelli verschaft in zijn boek Il Principe. Ruim 500 jaar nadat hij de zin formuleerde in de Florentijnse Republiek, die nu toebehoort aan Italië, is het niet anders. Het land is vooral aan het “voortmodderen”, zoals eurozone econoom van ING Bert Colijn het noemt in een interview met de NOS. Een torenhoge staatsschuld, een werkloosheidspercentage dat nog altijd hoger is dan in de rest van Europa en hervormingen die steeds sneuvelen door wisselingen van de wacht. Italië heeft een rijke historie van kortdurende regeringen. De afgelopen tien jaar heeft bijna geen kabinet langer gezeten dan twee jaar. Het kabinet Letta hield het niet eens een jaar vol. De peilingen voor de komende verkiezingen wijzen opnieuw op een drastische verandering van centrum-links naar radicaal-rechts. Hoe komt Italië uit deze vicieuze cirkel van valse hoop?

Een steunpakket van eurolanden en het IMF kan een verstandige keuze zijn op dit moment. Landen die dit eerder ontvingen, zoals Griekenland en Ierland, lijken zich economisch beter te herstellen dan Italië. Griekenland heeft weliswaar een hogere staatsschuld en werkloosheid, maar toont meer beweging. Met een gebrek aan consistentie in beleid, kunnen de eurolanden en het IMF uitkomst bieden door duurzame hervormingen te eisen in ruil voor financiële steun. Hiermee kan het tij mogelijk keren, voordat de renteverhogingen en een economische crisis tot onhoudbare situaties leidt.

De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) heeft afgelopen jaar al een aantal hervormingen aangestipt voor Italië die urgentie hebben, zoals het verbeteren van de efficiëntie en effectiviteit van de publieke administratie en belastingstructuur. Laat deskundigen uit landen waar het volgens de OESO naar behoren functioneert assisteren in deze transitie. Iets dat ongeacht fiscaal of economisch beleid bijdraagt aan het herstel van het land.

Anti-Europa politici in Italië zullen de bevolking tegen dit soort beleid opzetten met verhalen uit de klassieke oudheid, de tijd van de Romeinen, de gloriejaren van de Florentijnse Republiek, het krachtige Italië. Het is een verhaal van prachtig, cultureel erfgoed, niet van “gewone” hardwerkende mensen. Die hadden het in die tijd namelijk niet bepaald goed als veldwerker in een feodaal stelsel of nog erger als tot slaaf gemaakte.

Destructie van het huidige establishment altijd boven adaptatie stellen werkt ontwrichtend. Beleid heeft tijd nodig om zijn uitwerking te hebben. Die tijd kunnen eurolanden en het IMF bieden voor een stabiel Italië en een sterke Eurozone.